Το συγκεκριμένο έργο αφορά στην αρχιτεκτονική μελέτη των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων διώροφου διαμερίσματος στην Καλαμαριά.

Ο βασικός σχεδιαστικός άξονας κινήθηκε στην εξάλειψη του οπτικού κατακερματισμού των χώρων από την έντονη παρουσία τόσο των κολωνών όσο και των δοκαριών. Ταυτόχρονα, η επιθυμία για ένα ήρεμο και ζεστό περιβάλλον υπήρξε βασικό ζητούμενο για το σχεδιασμό του διαμερίσματος. Βασικό σχεδιαστικό εργαλείο αποτέλεσε η ξύλινη επένδυση, η οποία τρέχει περιμετρικά στην τοιχοποιία σαν μια ζώνη η οποία ξεδιπλώνεται, κάτω από το ύψος των δοκαριών, ενώ ο φωτισμός που τοποθετείται στο επάνω μέρος των επενδύσεων, τονίζει τη ζώνη αυτή και εξαϋλώνει το όριο μεταξύ επένδυσης και δοκαριών δημιουργώντας ταυτόχρονα και την αίσθηση του ψηλού στο χώρο. Ξύλινες επενδύσεις τοποθετούνται σε όλους τους κοινόχρηστους χώρους και σε τμήματα της τοιχοποιίας των δωματίων φιλοξενώντας σε κάποια σημεία τους έπιπλα, ακολουθώντας μια κοινή σχεδιαστική γραφή στο διαμέρισμα. Η χρήση του ξύλου και οι φυσικές βαφές που εφαρμόζονται στους τοίχους προσφέρουν ένα γήινο κι οικείο αποτέλεσμα. Η παλέτα των υλικών του σχεδιασμού ολοκληρώνεται με το μάρμαρο και το μαύρο χρώμα που υπογραμμίζουν στοιχεία του σχεδιασμού αποδίδοντας μια δυναμική στο τελικό αποτέλεσμα. Η κουζίνα αντιμετωπίζεται ως μια ενότητα, όπου η νησίδα αποτελεί συνέχεια του μαύρου μαρμάρινου δαπέδου ενώ τα κλειστά ντουλάπια της αποτελούν τμήμα του κοινού ξύλινου επίπλου που μοιράζεται με το σαλόνι ενοποιώντας με αυτό το στοιχείο τους παραπάνω δύο χώρους.

Οι εξωτερικές λειτουργίες που οργανώνονται γύρω από την πισίνα, όπως εκείνη της τραπεζαρίας-bbq, εξωτερικού σαλονιού και ξαπλωστρών, δημιουργούν ζώνες ανάπαυσης προς την ανεμπόδιστη θέα προς την πόλη. Σχεδιαστικά αντιμετωπίζονται με κτιστές κατασκευές, οι οποίες μοιάζουν να ξεδιπλώνονται και να προβάλουν σα γλυπτικά στοιχεία στο χώρο.

Το συγκεκριμένο έργο αφορά σε ένα τυπικό διαμέρισμα πολυκατοικίας της δεκαετίας του ’60, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Στη μελέτη αυτή, έγιναν οι ελάχιστες δυνατές καθαιρέσεις, ώστε να μην αλλάξουν θέση οι κύριοι χώροι και να ενοποιηθεί η ζώνη διημέρευσης κατά μήκος του διαμερίσματος. Με αυτόν τον τρόπο, επιτυγχάνεται μια φωτεινή ζώνη διημέρευσης, που την καθιστά ευάερη και ευήλια καθόλη τη διάρκεια της ημέρας. Οι υπόλοιποι χώροι, των δωματίων και του λουτρού, παραμένουν στη δεύτερη επιμήκη ζώνη που σχηματίζεται.

Ο σχεδιασμός των επίπλων έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην οριοθέτηση τόσο των λειτουργιών όσο και στην ενοποίηση των χώρων σαλονιού, τραπεζαρίας και κουζίνας, λειτουργώντας κι ως φίλτρο όπου χρειάζεται. Βασική προϋπόθεση στο σχεδιασμό ήταν μια μινιμαλιστική προσέγγιση των χώρων, ώστε να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον ηρεμίας για το χρήστη, μέσα από καθαρές και λιτές φόρμες. Η επιλογή του συνδυασμού του λευκού χρώματος με το δρυ, σε συνδυασμό με τη σχεδιαστική προσέγγιση των επίπλων, όπου ο δρυς έρχεται να χρησιμοποιηθεί ως σκελετός  που συγκρατεί λευκούς όγκους, αποδίδει μια ενιαία αντιμετώπιση σχεδιασμού και μια θερμή ατμόσφαιρα στην κατοικία, που ενισχύεται με το ξύλινο δάπεδο.

Σχετικά με το παιδικό υπνοδωμάτιο, η πρόταση αφορά σε ένα δωμάτιο για δύο παιδιά, με μια παραλλαγή στην κατασκευή της κουκέτας, όπου η ζώνη ύπνου τοποθετείται στο κάτω τμήμα και στο επάνω δημιουργείται μια επιπλέον ζώνη παιχνιδιού, σε μορφή τούνελ. Ο σχεδιασμός της έχει προσεγγιστεί παιδοκεντρικά, ενισχύοντας την ανάπτυξη αδρών κινητικών δεξιοτήτων, το αίσθημα της ανακάλυψης, της περιπέτειας και της ιδιωτικότητας. Το έπιπλο του γραφείου σχεδιαστικά έχει προσεγγιστεί ως μια ενιαία φόρμα, όπου οι καρέκλες αποτελούν μέρος της και το παιδί μπαίνει σε μια διαδικασία παιχνιδιού προκειμένου να τις ανακαλύψει. Ο σχεδιασμός τους έχει γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε να έχουν αποθηκευτικό χώρο στο κάθισμά τους. Οι τόνοι παραμένουν ζεστοί, προσπαθώντας να υπάρχει μια ενιαία αντιμετώπιση με το υπόλοιπο διαμέρισμα.

 

Η πρόταση αφορά τη συμμετοχή στον ανοιχτό σύνθετο αρχιτεκτονικό διαγωνισμό προσχεδίων «Υποδομές Πρόνοιας και Πάρκο Γειτονιάς στο Δήμο Χανίων», όπου ως ζητούμενο τέθηκε ο σχεδιασμός ενός βρεφονηπιακού σταθμού, ενός κέντρου ημερήσιας φροντίδας ηλικιωμένων και ενός πάρκου γειτονιάς.

Η κεντρική ιδέα της πρότασης αντλεί έμπνευση από τον τρόπο με τον οποίον τα παιδιά ενστικτωδώς χρησιμοποιούν το χώρο, και πιο συγκεκριμένα τη σχολική αυλή, ως ένα δυναμικό πεδίο δημιουργίας, επικοινωνίας και ανάπτυξης. Η αυλή μεταφράζεται ως ένας πυρήνας γέννησης βιωμάτων στο χώρο, διαμορφώνοντας τη δημόσια εικόνα του, μέσα από ατομικές και συλλογικές πρακτικές. Η πρόταση προσεγγίζεται ανθρωποκεντρικά με τη δημιουργία ενός πυρήνα, ο οποίος ενεργοποιεί κι ενοποιεί τον κοινωνικό χαρακτήρα των δομών με τη γειτονιά, διαμορφώνοντας μια σκηνή, όπου ο καθένας μπορεί να εκτελέσει και να παράγει μια μοναδική ατμόσφαιρα σε αυτόν δημιουργώντας μια γέφυρα επικοινωνίας κι αλληλεπίδρασης.

Το κτιριακό σύνολο προσεγγίζεται ως όρια τα οποία επιτρέπουν την εισροή κίνησης εσωτερικά του οικοπέδου, διακόπτουν την επαφή όπου λαμβάνει χώρα σαφής εσωστρεφής λειτουργία και δημιουργούν ενδιάμεσα κατώφλια συνύπαρξης οργανωμένα γύρω από ένα σημείο αναφοράς. Με αυτόν τον τρόπο, η ιδιωτικότητα κλιμακώνεται χωρίς να χάνεται η αίσθηση του συνόλου, τόσο σε εννοιολογικό όσο και σε σχεδιαστικό επίπεδο. Με βάση τα παραπάνω οργανώνεται μια κεντροβαρική δομή αρθρώνοντας μία αλληλουχία “αυλών”: το πάρκο, η αυλή του βρεφονηπιακου και η πλατεία εισόδων, πάνω στην οποία κλιμακώνεται η αίσθηση του ιδιωτικού και του δημόσιου σε κάθε κλίμακα.

Σε σχέση με το κτιριακό σύνολο, προτείνονται δυο κτίρια λόγω του ότι οι λειτουργίες των δομών πρόνοιας, αφορούν σε δυο διαφορετικές ηλικίες οι οποίες παρουσιάζουν στοιχειώδεις διαφορές ως προς τις δραστηριότητες και ανάγκες εκτόνωσης τους. Η δραστηριότητα των νηπίων προτείνεται να είναι προστατευμένη και να λειτουργεί εσωτερικά ως προς τις υπόλοιπες λειτουργίες του βρεφονηπιακού, χωρίς όμως να αποκόπτεται από το σύνολο. Από την άλλη, η δραστηριότητα των ηλικιωμένων στηρίζεται στην εξωστρέφεια, την κοινωνικοποίηση και την ηρεμία. Οι είσοδοι των δυο κτιρίων βρίσκονται σε μια κοινή πλατεία διαφορετικών επίπεδων. Σε αυτήν, αστικές εγκαταστάσεις, μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους χρήστες των δομών και των κατοίκων, ενισχύοντας την μεταξύ τους αλληλεπίδραση κι επικοινωνία. Στο νότιο τμήμα του οικοπέδου αναπτύσσεται το πάρκο, το οποίο έχει σχεδιαστεί ώστε να εξυπηρετεί κάποιες οργανωμένες εγκαταστάσεις για τους κατοίκους της γειτονιάς, όπως αστικοί κήποι με αρωματικά φυτά και βότανα προσφέρουν την εμπειρία ενασχόλησης με την κηπουρική κι οργανωμένο χώρο δραστηριοτήτων για παιδιά για σωματική, πνευματική ανάπτυξη και κοινωνικοποίηση.  Ο βρεφονηπιακός σταθμός οργανώνεται γύρω από την αυλή , ως σημείο αναφοράς για τα παιδιά, η οποία όμως λειτουργεί ταυτόχρονα και ως το πεδίο σύνδεσης όλων των παραπάνω ελεύθερων χώρων, τονώνοντας την αίσθηση ενοποίησης των δομών με τη γειτονιά μέσα στο οικόπεδο. Πιο συγκεκριμένα, η είσοδος του βρεφονηπιακού βρίσκεται πάνω στον άξονα των αυλών επιτυγχάνοντας την οπτική σύνδεση τους. Οι λειτουργίες του οργανώνονται στο ισόγειο σε σχήμα «Π» με περιμετρική στοά, εκμεταλλευόμενοι τον νότιο προσανατολισμό και την εννοιολογική αναφορά στο κεντροβαρικό στοιχείο του σχεδιασμού, την αυλή. Η αυλή μπορεί να γίνει τμήμα του πάρκου, μέσα από το υγρό στοιχείο που διαχωρίζει και ταυτόχρονα ενοποιεί,  επιτρέποντας τη ζωή του κτιρίου να ενωθεί με το δημόσιο, διευρύνοντας τα όρια της και προσφέροντας μια επιπλέον ποιότητα στα παιδιά, αυτή του να συμμετέχουν σε μια μεγαλύτερη κλίμακα, προσαρμόζοντάς τη στις ανάγκες τους και δίνοντάς τους τη δυνατότητα να εμπλακούν και να συμμετέχουν στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας.

Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στο βιοκλιματικό και παιδοκεντρικό σχεδιασμό. Βιοκλιματικά, η πρόταση προσεγγίστηκε μέσα από τη δημιουργία του κτιριακού όγκου σε Π με στοά και μεγάλα ανοίγματα στο νότο για το φωτισμό και τη εκμετάλλευση της ηλιακής θερμότητας το χειμώνα, τη χρήση υδάτινου στοιχείου στο νότο για δροσισμό το καλοκαίρι, της φύτευσης ανάλογα τον προσανατολισμό, χρησιμοποιώντας αειθαλή δέντρα στο βορρά και φυλλοβόλα δέντρα στο νότο. Η φύτευση, έχει χρησιμοποιηθεί κι ως εργαλείο για την οργάνωση των χώρων που αφορούν στα παιδιά, μέσα από την εποχικότητα, την καρποφορία και το συμβολισμό τους. Οι κατασκευές που έχουν σχεδιαστεί για τα παιδιά, βασίστηκαν στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους (όπως αδρή, λεπτή, ισορροπίας, φαντασίας, μίμησης) μέσα από την συμμετοχή τους στις νέες χωρικές δυνατότητες.

Το πολυλειτουργικό παιδικό έπιπλο, αποτελεί μέρος του σχεδιασμού του βρεφονηπιακού σταθμού, που προτάθηκε στα πλαίσια του ανοιχτού σύνθετου αρχιτεκτονικού διαγωνισμού προσχεδίων «Υποδομές Πρόνοιας και Πάρκο Γειτονιάς στο Δήμο Χανίων». Η κεντρική ιδέα του σχεδιασμού του είναι η συμμετοχή του αντικειμένου τόσο ως μέσο στην εκπαιδευτική διαδικασία όσο και στην ανάπτυξη του παιδιού, ενισχύοντας τη βιωματική και ανακαλυπτική μάθηση.

Έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να εξυπηρετεί και να καλύπτει τις διάφορες ανάγκες των δραστηριοτήτων του εκπαιδευτικού προγράμματος μέσα στην αίθουσα, χρησιμοποιώντας τις συνεχείς αναδιατάξεις τους στο χώρο. Το σχήμα του επίπλου δίνει τη δυνατότητα διατάξεων σε γραμμική, κυκλική και ελεύθερη, προσφέροντας εναλλαγή ορίων μέσα από την αίσθηση εσωστρέφειας, απομόνωσης και ενοποίησης. Η επιλογή των εναλλακτικών τοποθετήσεων του επίπλου κι η μετακύλιση του, μέσα από την αλλαγή των εδράσεών του, συνεισφέρει στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων των παιδιών, τη συμμετοχή τους στις συλλογικές δραστηριότητες της τάξης και την επιλογή προσωπικής απομόνωσης. Ταυτόχρονα, η αφηρημένη φόρμα του κι η δυνατότητα έδρασής του από όλες τις πλευρές, παρακινεί το παιδί στη δημιουργία σκηνικού για κάθε τύπο παιχνίδιου (ατομικό-ομαδικό, δημιουργικό, μίμησης, ανταγωνισμού).

Αποτελείται από ένα τραπέζι δραστηριοτήτων σε σχήμα τριγώνου με καμπυλωμένες γωνίες και ένα σκαμπό με δικό του αποθηκευτικό χώρο. Το τραπέζι διαθέτει δυο όψεις, μια χρωματιστή και μια μαυροπίνακα. Το σκαμπό μπορεί να τοποθετηθεί μέσα στην κατασκευή του τραπεζιού, κι όλα μαζί να τοποθετηθούν παρατεταγμένα.

 

Στα πλαίσια του φεστιβάλ P-Public 2013, με θέμα “Δημόσιος χώρος σε εξέλιξη”, προτείνονται δυο σκηνικά παιχνιδιού τα οποία έχουν ως στόχο την ανάπτυξη βιωματικών εμπειριών στο δημόσιο χώρο και την εκκίνηση περιπλανητικών πορειών μέσα στον ιστό της Παλιάς Πόλης των Χανίων. Τα σκηνικά αυτά αρχικά επιδιώκουν να προκαλέσουν την έκπληξη, το αναπάντεχο στον περαστικό, το ερέθισμα για ανακάλυψη ενός διαφορετικού περιβάλλοντος, τη συμμετοχή του στην προτεινόμενη δραστηριότητα, με απώτερο σκοπό την εκτροπή του από την αρχική διαδρομή και τη δημιουργία μια νέας πορείας και περιπλάνησης στο δαιδαλώδη ιστό της Παλιάς Πόλης. Η διακοπή της προδιαγεγραμμένης πορείας του, έστω και αν αυτή γίνεται στιγμιαία, καθώς και η συμμετοχή του στο εγκατεστημένο παιχνίδι, τείνουν να τον αποδεσμεύσουν από τα χωρικά και χρονικά όρια της ρουτίνας του, δημιουργώντας μια νέα κατάσταση στο δημόσιο χώρο.

Δύο σημεία στον ιστό της Παλιάς Πόλης αποτελούν την αφετηρία γι αυτήν την περιπλάνηση, μέσα από δύο εφήμερες εγκαταστάσεις, οι οποίες συνδυάζουν παιχνίδια μίμησης, ιλίγγου, ανταγωνισμού και τύχης (mimicry–ilinx–agôn–alea, όπως ορίζονται από τον Roger Caillois). Στην αφετηρία των εγκαταστάσεων, μία κουρτίνα προσκαλεί τον πεζό για αναζήτηση, μέσα από την έκπληξη και την απορία ως προς το τί κρύβεται από πίσω. Ταυτόχρονα, ορίζει ένα χώρο εξέλιξης σεναριακού παιχνιδιού, καθώς ο πεζός-παίκτης μπορεί να αλληλοεπιδράσει με τα στοιχεία της κουρτίνας βάσει του δικού του σεναρίου. Η εγκατάσταση Α, Dizzy tree, αποτελείται από μια κουρτίνα από πυκνά τοποθετημένες κορδέλες, οι οποίες ορίζουν την είσοδο προς το εσωτερικού του ιστού, ταυτόχρονα όμως αποτελεί και μια αναπάντεχη εικόνα του δρόμου. Εάν ο περαστικός επιλέξει να περάσει προς το εσωτερικό, η πορεία αυτή καταλήγει σε μια μικρή πλατεία με ένα δέντρο, πάνω στο οποίο έχει τοποθετηθεί μία ξύλινη κούνια, όπου εκεί, μπορεί να παρακολουθήσει ή και να συμμετάσχει σε ένα ενεργητικό ατομικό παιχνίδι ιλίγγου, αφήνοντας πίσω του την αρχικά προδιαγεγραμμένη του πορεία.  Η εγκατάσταση Β, Bet on!, αποτελείται από μια κουρτίνα από μπαλόνια, τα οποία στο εσωτερικό τους έχουν κόκκους διαφορετικών μεγεθών,  δημιουργώντας ένα διαφορετικό ηχόχρωμα κατά το πέρασμα ή την εκούσια κίνησή τους από τον περαστικό. Αντίστοιχα, ακολουθεί ένα ενεργητικό παιχνίδι ανταγωνισμού-ταχύτητας, το οποίο μπορεί να είναι είτε ατομικό, είτε ομαδικό, και στο οποίο ο παίκτης μπορεί να συνθέσει μια διαδρομή από ξύλινες παλέτες σε διάφορους σχηματισμούς ανάλογα με το βαθμό δυσκολίας που ο ίδιος από μόνος του ή με τον αντίπαλό του θα ορίσουν. Ο τερματισμός αυτών των εγκαταστάσεων, καταλήγει σε κομβικά σημεία του ιστού, όπου πλέον το άτομο παίζει ένα παιχνίδι τύχης επιλέγοντας τη διαδρομή εξόδου ή την αρχή μίας νέας περιπλάνησης.

Οι εγκαταστάσεις αυτές έρχονται να μας αφυπνίσουν ως πεζούς, για τον τρόπο με τον οποίο θα έπρεπε να βιώνουμε το δημόσιο χώρο και να γινόμαστε μέρος του. Η συμμετοχή στις προτεινόμενες παιγνιώδεις δραστηριότητες ή ακόμα και της απλής παρατήρησης τους, οδηγεί στη δημιουργία μιας νέας περιπέτειας-κατάστασης στο δημόσιο χώρο, και έρχεται να μας ταρακουνήσει σχετικά με το πως μια καθημερινή διαδρομή, ένα απλό πέρασμα, μπορεί να κρύβει χωρικές και χρονικές εκπλήξεις.

 

κολάζ από φωτογραφικό υλικό του Rodney Smith